Η χειρουργική επέμβαση είναι μια σημαντική θεραπεία για τον καρκίνου του στομάχου. Τα αποτελέσματα της χειρουργικής επέμβασης έχουν βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο καρκίνος του στομάχου ανακαλύπτεται συχνότερα σε πρώιμο στάδιο απ’ ότι στο παρελθόν αλλά και στην εξέλιξη της τεχνικής των χειρουργικών μεθόδων.

Χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση μέρους ή του συνόλου του στομάχου

Ανάλογα με το στάδιο του καρκίνου, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι η μόνη θεραπεία ή συχνότερα να χορηγείται σε συνδυασμό κυρίως με τη χημειοθεραπεία αλλά και την ακτινοθεραπεία μερικές φορές. Η επέμβαση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει την αφαίρεση τμήματος του στομάχου (μερική γαστρεκτομή) ή το σύνολο του στομάχου (ολική γαστρεκτομή). Η επέμβαση που χρειάζεται εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου και τη θέση του στο στομάχι.

Ανάλογα με την έκταση του καρκίνου, μερικά άλλα όργανα στην περιοχή του στομάχου μπορεί επίσης να αφαιρεθούν κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου, το ανώτερο τμήμα του λεπτού εντέρου (δωδεκαδάκτυλο), το σπλήνα ή μέρος του παγκρέατος. Εάν αφαιρεθεί το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου, τότε το τμήμα που παραμένει θα επανασυνδεθεί με το λεπτό έντερο.

Βασική προϋπόθεση για μια επιτυχημένη γαστρεκτομή με σκοπό την ίαση είναι :

-ο ασθενής μετά την ολοκλήρωση της χειρουργικής επέμβασης να είναι ελεύθερος νόσου, δηλαδή ο καρκίνος να έχει αφαιρεθεί πλήρως με την επέμβαση και να μην εντοπίζεται πλέον καρκίνος με τις γνωστές απεικονιστικές μεθόδους. Σε αυτή τη περίπτωση είναι σημαντικό ο χειρουργός να αφαιρέσει εκτός από τον όγκο και γύρω από αυτόν τουλάχιστον 4 εκατοστά υγιούς ιστού. Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι δεν έχουν παραμείνει στη περιοχή καρκινικά κύτταρα. Ο παθολογοανατόμος επομένως που θα συντάξει την ιστολογική εξέταση θα πρέπει να αναφέρεται και στα όρια εκτομής του όγκου, τα οποία θα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως  όρια εκτομής ελεύθερα νόσου (δηλαδή γύρω από τον όγκο υπάρχει φυσιολογικός υγιής ιστός και επομένως όλος ο όγκος έχει εξαιρεθεί). Εάν τα όρια εκτομής είναι θετικά με παρουσία καρκινικών κυττάρων, τότε το πιθανότερο είναι να έχουν παραμείνει καρκινικά κύτταρα στη περιοχή, οπότε και πιθανώς θα αλλάξει η αρχική σχεδίαση για την αντιμετώπιση της νόσου.

-ο ασθενής να μην παρουσιάζει μεταστατικές εστίες σε άλλα σημεία του σώματος.

Ολική (Α) και μερική (Β) γαστρεκτομή

Οι λεμφαδένες κοντά στο στομάχι αφαιρούνται την ίδια στιγμή έτσι ώστε να ελέγξουμε εάν υπάρχουν καρκινικά κύτταρα που έχουν εξαπλωθεί σε αυτούς.

Υπάρχουν 2 μεγάλες σχολές με βασικούς εκπρο­σώπους τους Ιάπωνες από τη μία και τους δυτικούς (ΗΠΑ και Ευρώπη) από την άλλη.

Στη δύση προτείνεται η λεμφαδενεκτομή να αφορά στους λεμφαδένες του μείζονος και του ελάσσονος επιπλόου, η αποκαλούμενη D1 λεμφαδενεκτομή (αφαιρούνται οι λεμφαδένες γύρο από το στομάχι), ενώ στην Ιαπωνία προχωρούν επιπλέον στην εκτομή των οπισθοπαγκρεατικών και των λεμφαδένων της σπληνικής, η αποκαλούμενη D2 λεμφαδενεκτομή (αφαιρούνται πιο μακρινοί λεμφαδένες). Το τελευταίο σημαίνει πιθανή ουραία παγκρεατεκτομή και σπληνεκτομή.

Το σίγουρο είναι ότι σε όλες τις περιπτώσεις πρέπει να αφαιρεθούν τουλάχιστον 15 λεμφαδένες για να έχουμε μια σωστή χειρουργική εξαίρεση και μια ολοκληρωμένη σταδιοποίηση.

Βιταμίνη Β12, φολικό οξύ, σίδηρο και ασβέστιο

Μετά την επέμβαση ο οργανισμός σας μπορεί να μην είναι σε θέση να απορροφήσει ορισμένες βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως πριν.

Η βιταμίνη Β12 παίζει σημαντικό ρόλο στο σχηματισμό υγειών ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα κύτταρα υπεύθυνα για τη μεταφορά του οξυγόνου σε όλο το σώμα. Μια γλυκοπρωτεΐνη που ονομάζεται ενδογενής παράγοντας παράγεται από τα τοιχωματικά κύτταρα του στομάχου και εκκρίνεται στον αυλό του στομάχου. Εκεί, δεσμεύει την εξωγενή (που προέρχεται από τα τρόφιμα) βιταμίνη Β12, την οποία και μεταφέρει στους υποδοχείς του βλεννογόνου του ειλεού (λεπτό έντερο) διευκολύνοντας την απορρόφησή της.

Ο ενδογενής παράγοντας επομένως παράγεται μόνο στο στομάχι, οπότε μετά από την ολική γαστρεκτομή η βιταμίνη Β12 θα πρέπει να χορηγείται με μια ενδομυϊκή ένεση (χορηγούνται 1.000 μικρογραμμάρια επί μία ή δύο εβδομάδες  κάθε μια ή δύο ημέρες και στη συνέχεια δόσεις συντήρησης 1.000 μικρογραμμαρίων κάθε έναν έως τρεις μήνες).

Εάν έχετε υποβληθεί σε μερική γαστρεκτομή ο ογκολόγος σας θα σας υποβάλει τακτικά σε εξετάσεις αίματος με σκοπό να ελέγχει τα επίπεδα της βιταμίνης Β12.

Το στομάχι έχει επίσης ένα σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση και άλλων θρεπτικών ουσιών, ιδίως το φυλλικό οξύ και το σίδηρο. Αυτά είναι επίσης  αναγκαία για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Είναι επίσης σημαντικό για την σωστή απορρόφηση του ασβεστίου, το οποίο είναι απαραίτητο για γερά δόντια και οστά.

Μετά επομένως από μια χειρουργική επέμβαση στο στομάχι ο ογκολόγος σας θα κάνει τακτικούς ελέγχους ώστε να βεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει έλλειψη βιταμίνης Β12, φυλλικού, σιδήρου και ασβεστίου  και ότι η πρόσληψη τους μέσα από τη διατροφή ή από φαρμακευτικά σκευάσματα είναι επαρκής.