Ο γιατρός σας θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματά που παρουσιάζετε, για τη γενική κατάσταση της υγείας σας, αλλά και το οικογενειακό σας ιστορικό (δηλαδή νοσήματα που παρουσίασαν στο παρελθόν ή που παρουσιάζουν τώρα τα μέλη της οικογένειας σας, ακόμα και αν δεν έχουν σχέση με τις παθήσεις του στομάχου). Στη συνέχεα θα ακολουθήσει η φυσική εξέταση.

Μετά την ολοκλήρωση αυτών θα υποβληθείτε σε έναν πλήρη αιματολογικό έλεγχο με μια γενική αίματος και έλεγχο ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας ενώ θα προγραμματιστεί και ένας ενδοσκοπικός και απεικονιστικός έλεγχος του ανώτερου πεπτικού (οισοφάγος – στομάχι), με:

Γαστροσκόπηση / Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα

Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη εξέταση που χρησιμοποιείται για τη διάγνωση του καρκίνου του στομάχου. Χρησιμοποιείται ένα ενδοσκόπιο, δηλαδή ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας με μια κάμερα και φως στην άκρη του. Κατά τη διάρκεια μιας γαστροσκόπησης, ο γαστρεντερολόγος μπορεί να δει μέσα στον οισοφάγο και το στομάχι. Μπορεί επίσης να λάβει φωτογραφίες και ένα δείγμα ιστού (βιοψία) από μια ύποπτη για καρκίνο περιοχή,  ώστε να εξετασθεί κάτω από ένα μικροσκόπιο. Η λήψη αυτών των μικρών τμημάτων ιστού γίνεται ανώδυνα μέσω του ενδοσκοπίου με τη βοήθεια μιας πολύ μικρής λαβίδας βιοψίας.

Το στομάχι πρέπει να είναι κενό πριν από την ενδοσκόπηση, οπότε θα σας ζητηθεί να μην φάτε και να μην πιείτε τίποτα για τουλάχιστον 6 ώρες πριν από την εξέταση. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης θα ξαπλώσετε αναπαυτικά, στο αριστερό σας πλευρό, σε ένα εξεταστικό κρεβάτι. Ο γιατρός στη συνέχεια θα ψεκάσει τον φάρυγγα σας με τοπικό αναισθητικό spray. Μπορεί ακόμα να σας χορηγήσει, ενδοφλέβια, υπναγωγό φάρμακο για να είστε ήρεμος και ελαφρά ναρκωμένος κατά τη διάρκεια της εξέτασης.

Η εξέταση συνήθως διαρκεί από 15 με 20 λεπτά για να μπορέσει ο γιατρός να εξετάσει προσεκτικά όλα τα τμήματα του οισοφάγου, του στομάχου και της αρχικής μοίρας του λεπτού εντέρου (δωδεκαδάκτυλο) και να πάρει βιοψίες εάν είναι απαραίτητο. Κατά τη διάρκεια της ενδοσκόπησης ο γιατρός θα βάζει αέρα στο στομάχι για να διατείνει τα τοιχώματα του και να μπορέσει να εντοπίσει κάποια πάθηση, εάν υπάρχει. Ο αέρας αυτός θα αναρροφηθεί μέσα από το ενδοσκόπιο στο τέλος της εξέτασης.

Θα μπορέσετε να πιείτε κάτι μόλις περάσει η δράση του τοπικού αναισθητικού με το οποίο ψεκάστηκε ο φάρυγγας σας στην αρχή της εξέτασης. Συνήθως αυτό γίνεται μετά από 1 περίπου ώρα ενώ θα μπορέσετε να φάτε κάτι μετά από κάποιες ώρες. Το σημείο από όπου εισήλθε το ενδοσκόπιο (ο φάρυγγας σας) μπορεί να είναι ερεθισμένο για το υπόλοιπο της ημέρας καθώς επίσης μπορεί να αισθάνεστε το στομάχι σας «φουσκωμένο» εάν μια μικρή ποσότητα αέρα έχει παραμείνει σ’ αυτό. Και τα δύο αυτά ενοχλήματα θα υποχωρήσουν μόνα τους  χωρίς αγωγή.

Μερικές φορές το ενδοσκόπιο έχει μια πηγή υπερήχων στο τέλος, η οποία μας επιτρέπει εκτός από το να εξετάσουμε την επιφάνεια του στομάχου να πραγματοποιήσουμε ταυτόχρονα και ένα υπερηχογράφημα για να ελέγξουμε όλο το πάχος του τοιχώματος του στομάχου εξακριβώνοντας το βάθος διήθησης του καρκίνου (χρήσιμο για τη σταδιοποίηση), τους κοντινούς λεμφαδένες, τους ιστούς και τα όργανα που βρίσκονται κοντά στο στομάχι, όπως για παράδειγμα το πάγκρεας, το ήπαρ, τον σπλήνα, τα χοληφόρα και τα αγγεία και να λάβουμε δείγματα ιστού (βιοψία) από αυτούς. Αυτό είναι γνωστό ως ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα.

Το Ενδοσκοπικό Υπερηχογράφημα γίνεται στην πλειονότητα των περιπτώσεων με τον ασθενή σε κατάσταση καταστολής (μέθης). Έτσι, η εξέταση είναι άνετη για τον ασθενή και η διαδικασία της βιοψίας είναι ανώδυνη. Τις περισσότερες φορές ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει σπίτι του την ίδια μέρα μετά το τέλος της εξέτασης. Τα αποτελέσματα της εξέτασης μπορεί ο ασθενής να τα λάβει άμεσα. Στην περίπτωση όμως που έχει ληφθεί βιοψία, υπάρχει μια μικρή καθυστέρηση λίγων ημερών μέχρι την ολοκλήρωση της κυτταρολογικής εξέτασης.

Όταν επιστρέφετε στο σπίτι σας μετά την ενδοσκόπηση είναι απαραίτητο κάποιος να σας συνοδεύσει. Όταν θα φτάσετε στο σπίτι σας είναι σημαντικό να ξεκουραστείτε για το υπόλοιπο της ημέρας. Η επίδραση της νάρκωσης (εάν σας δόθηκε) που χορηγείται κατά τη διάρκεια της εξέτασης είναι μεγαλύτερη από ότι εσείς αισθάνεστε.

Για αυτό το λόγο θα πρέπει να αποφύγετε να οδηγήσετε αυτοκίνητο, τον χειρισμό μηχανημάτων και την κατανάλωση αλκοόλ. Οι επιδράσεις της νάρκωσης η οποία χορηγήθηκε κατά την ενδοσκόπηση, συνήθως διαρκούν 24 περίπου ώρες και την επομένη ημέρα οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να επανέλθουν στις προ της εξέτασης συνηθισμένες τους δραστηριότητες.

Βαριούχο γεύμα

Η εξέταση αυτή χρησιμοποιείται περιστασιακά για τη διάγνωση του καρκίνου του στομάχου και γίνεται σε νοσοκομείο στο ακτινολογικό τμήμα.

Περαιτέρω εξετάσεις για τον καρκίνο του στομάχου

Εάν ο ενδοσκοπικός έλεγχος και η βιοψία επιβεβαιώσουν την ύπαρξη καρκίνου του στομάχου, ο ογκολόγος θα σας ζητήσει μερικές ακόμα εξετάσεις ώστε να δει εάν και κατά πόσο ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί, τόσο στο τοίχωμα του στομάχου και τους γειτονικούς ιστούς όσο και σε άλλα μέρη του σώματος.

Οι εξετάσεις αυτές περιλαμβάνουν:

  • Αξονική τομογραφία
  • Υπερηχογράφημα
  • PET/CT
  • Λαπαροσκοπική εξέταση της κοιλιάς
  • Εξετάσεις αίματος

Μπορεί να χρειαστούν μία ή δύο εβδομάδες ώστε να είναι έτοιμα τα αποτελέσματα των εξετάσεων σας. Η αναμονή αυτή για τα αποτελέσματά θα είναι μια δύσκολη ψυχολογικά στιγμή. Θα σας είναι χρήσιμο να μιλήσετε για όλα όσα σας ανησυχούν, με έναν συγγενή, ένα στενό φίλο, τον ογκολόγο σας ή ένα ψυχολόγο.

Αξονική τομογραφία

Η υπολογιστική ή αξονική τομογραφία αποτελεί μια μη επεμβατική μέθοδο απεικόνισης των εσωτερικών οργάνων του σώματος.  Η «καρδιά» του συστήματος αποτελείται από ειδική διάταξη σε σχήμα «δακτυλιδιού» όπου βρίσκεται η λυχνία παραγωγής ακτίνων Χ, ενώ αντιδιαμετρικά βρίσκονται τοποθετημένοι οι ανιχνευτές. Οι τελευταίοι, μετρούν την ποσότητα των ακτίνων Χ που διαπερνούν το σώμα, συλλέγοντας τεράστιο όγκο δεδομένων, που έπειτα τον μετατρέπουν σε εικόνα. Στη συνέχεια, την αλληλουχία των εικόνων που αποτελούν πια τη συνολική μας εξέταση, μπορούμε να την εκτυπώσουμε σε ειδικό φιλμ ή να την μελετήσουμε σε οποιαδήποτε οθόνη υπολογιστή.

Καρκίνος στομάχου

Στις περισσότερες εξετάσεις αξονικής τομογραφίας δεν απαιτείται καμία προετοιμασία, παρά μόνο σε εξετάσεις κοιλίας, όπου ο εξεταζόμενος καλείται να είναι νηστικός για 3 ώρες περίπου πριν την εξέταση. Στις περιπτώσεις που θα πρέπει να αποκαλύψουμε την αιματική ροή σε μια αλλοίωση (οι καρκίνοι έχουν πλούσια αιματική ροή), ή να διαφοροδιαγνώσουμε διάφορες αλλοιώσεις, χορηγούμε σκιαγραφικό υλικό ενδοφλεβίως. Επίσης χορηγούμε σκιαγραφικό από του στόματος όταν θέλουμε να κάνουμε εξέταση κοιλίας για να απεικονισθούν και διαχωριστούν ικανοποιητικά οι εντερικές έλικες. Η δόση ακτινοβολίας της Α.Τ. είναι μεγαλύτερη από τις απλές ακτινογραφίες. Η εξέταση δεν είναι χρονοβόρος και ειδικά με τα καινούργια μηχανήματα έχει πια περιορισθεί αρκετά π.χ. η εξέταση άνω και κάτω κοιλίας διαρκεί περίπου έξι λεπτά. Χρονοβόρος είναι όταν γίνονται 2 ή 3 εξετάσεις μαζί, όταν επαναλαμβάνεται η εξέταση με σκιαγραφικό υλικό ενδοφλεβίως ή όταν γίνονται επεμβατικές εξετάσεις όπως βιοψία ή παροχέτευση υγρού.

Υπερηχογράφημα

Πρόκειται για μια απλή εξέταση η οποία κάνει χρήση υπερήχων (παλμικές δονήσεις με ήχο) με σκοπό την απεικόνιση διαφόρων κοιλιακών οργάνων. Κοίλα όργανα που περιέχουν αέρα (στομάχι, έντερο), τα οστά και ότι περιβάλλεται από οστά δεν φαίνονται αξιόπιστα στην υπερηχογραφία.

Για το στομάχι χρησιμοποιείται το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα όπως προαναφέρθηκε.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ελέγξουμε τα εξής όργανα: ήπαρ, πάγκρεας, σπλήνα, χοληδόχος κύστη, νεφροί.
Το υπερηχογράφημα άνω κοιλίας ελέγχει επίσης τον παρααορτικό χώρο (λεμφαδένες) και την ανατομική περιοχή των επινεφριδίων.

Προετοιμασία: Την ημέρα της εξέτασης ο εξεταζόμενος πρέπει να παραμείνει νηστικός. Η φαρμακευτική αγωγή του μπορεί να χορηγηθεί κανονικά. Δεν πρέπει να έχει προηγηθεί την ίδια ημέρα γαστροσκόπηση, κολονοσκόπηση ή ορθοσκόπηση.

PET / CT

Η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ) με φθοριωμένη-δεοξυγλυκόζη (18F FDG), βασίζεται στον αυξημένο μεταβολισμό της γλυκόζης στα καρκινικά κύτταρα σε σχέση με τα υγιή.

Ο συνδυασμός αυτής της τεχνικής σε συνδυασμό με την αξονική τομογραφία μας δίνει μια από τις νεότερες και αποτελεσματικότερες απεικονιστικές εξετάσεις στη διερεύνηση του καρκίνου. Ο συνδυασμός αυτός επιτυγχάνει, σε μια συνεδρία και χωρίς την μετακίνηση του ασθενούς, τη λήψη εικόνων CT που αναδεικνύoυν την ανατομία των οργάνων και εικόνων PET που αναδεικνύoυν την λειτουργία αυτών.

Δεν μπορείτε να φάτε για έξι ώρες πριν από την εξέταση, αν και ενδέχεται να μπορείτε να πιείτε.  Η δόση ακτινοβολίας που χρησιμοποιείται είναι πολύ μικρή.  Συνήθως χρειάζονται 30-90 λεπτά. Θα είστε σε θέση να πάτε στο σπίτι μετά την εξέταση.

Το PET-CT δεν είναι διαθέσιμο σε κάθε νοσοκομείο και στην Αθήνα υπάρχουν μόλις 3.

PET-CT πριν (Α) και μετά (Β) τη προεγχειρητική χημειοθεραπεία, που αναδεικνύει την ανταπόκριση του όγκου στη θεραπεία..

Εξετάσεις αίματος για καρκινικούς δείκτες

Θα πρέπει να υποβληθείτε σε εξετάσεις αίματος με σκοπό να καθοριστούν τα επίπεδα συγκεκριμένων πρωτεϊνών στο αίμα σας. Αυτές οι πρωτεΐνες, που ονομάζονται CA 72.4, CEA και CA 19-9, αποκαλούνται καρκινικοί δείκτες και μερικές φορές βρίσκονται σε υψηλότερα επίπεδα στο αίμα των ατόμων με καρκίνο του στομάχου. Οι δείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται και για τη διάγνωση του καρκίνου αλλά κυρίως για την παρακολούθηση της πορείας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.

Εάν επομένως οι εξετάσεις αυτές δείξουν ότι έχετε αυξημένα επίπεδα ενός καρκινικού δείκτη στο αίμα σας, ο ογκολόγος θα σας ζητήσει να επαναλάβετε αυτή την εξέταση τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την ολοκλήρωση της θεραπεία σας.

Υπάρχουν τρεις τρόποι με τους οποίους ο καρκίνος εξαπλώνεται στο σώμα, οι οποίοι είναι:

  • Μέσω των ιστών, δηλαδή ο καρκίνος διηθεί κατά συνέχεια τους γύρω φυσιολογικούς ιστούς
  • Μέσα από το λεμφικό σύστημα. Τα καρκινικά κύτταρα εισβάλλουν στα αγγεία του λεμφικού συστήματος και μέσω αυτών μεταφέρεται στους επιχώριους (κοντινούς) ή σε πιο απομακρυσμένους λεμφαδένες και σε άλλα μέρη του σώματος (το λεμφικό σύστημα εκτός των άλλων, περιλαμβάνει και ένα δίκτυο αγγείων που μεταφέρει το επιπλέον υγρό των ιστών, προς τη κυκλοφορία του αίματος αφού προηγουμένως, υποχρεωτικά έχει περάσει από τουλάχιστον ένα λεμφαδένα).
  • Μέσω του αίματος. Τα καρκινικά κύτταρα εισβάλλουν στα αγγεία που μεταφέρουν το αίμα (φλέβες και αρτηρίες) και μεταφέρονται μέσω αυτών σε άλλα σημεία του σώματος (ήπαρ, οστά, εγκέφαλος, πνεύμονα κ.ά).

Όταν τα καρκινικά κύτταρα ξεφύγουν από την πρωτοπαθή εστία (δηλαδή από το σημείο όπου πρωτοεμφανίστηκαν) με κάποιον από τους προαναφερθέντες τρόπους, προς άλλα μέρη του σώματος, δημιουργούν μια ή περισσότερες δευτεροπαθείς εστίες οι οποίες ονομάζονται μεταστατικές εστίες, ενώ η διαδικασία αυτή ονομάζεται μετάσταση και αποτελεί το τελευταίο (χειρότερο) στάδιο σε όλους τους καρκίνους. Σκοπός όλων των θεραπειών είναι να αποφευχθεί η μετάσταση.

Αυτή η μεταστατική εστία είναι πάντα το ίδιο είδος καρκίνου, όπως του πρωτοπαθούς όγκου, ανεξάρτητα σε πιο όργανο παρουσιάζεται. Για παράδειγμα, αν ο καρκίνος του στομάχου εξαπλωθεί στο ήπαρ (συκώτι), τα καρκινικά κύτταρα που βρίσκουμε  στο ήπαρ είναι πάντα κύτταρα που προέρχονται από το στομάχι και χαρακτηρίζεται ως μεταστατικός καρκίνος του στομάχου και όχι ως καρκίνος του ήπατος.